Cơn địa chấn giữa kỳ phơi bày thực tại phũ phàng: Nền tảng cử tri từng đưa ông Trump trở lại Nhà Trắng đang tan rã với tốc độ chưa từng có

Năm 2024, ông Donald Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai với hành trang là chiến thắng áp đảo ở gần như toàn bộ các bang dao động — kịch bản mà ít ai dám mơ tới trong lịch sử bầu cử hiện đại nước Mỹ. Thế nhưng, chỉ 24 tháng sau, bức tranh quyền lực đã thay đổi đến mức khó tin: những nhóm cử tri từng là xương sống cho liên minh Trump giờ đây công đoạn “gỡ bỏ” các ứng viên Cộng hòa khỏi lá phiếu giữa kỳ.

Cây bút Aaron Zitner của Wall Street Journal nhận định: “Trong suốt chiều dài chính trường Mỹ, hiếm có tổng thống nào để mất lợi thế ủng hộ nhanh và toàn diện đến vậy.”

Phó Tổng thống JD Vance sau đó thừa nhận công khai: chiến dịch quân sự tại Iran là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến cử tri quay lưng. Song song đó, hàng loạt khảo sát exit poll cho thấy gánh nặng chi phí sinh hoạt và lạm phát dai dẳng đã đẩy không ít cử tri trẻ từng bầu cho ông Trump sang phe đối lập.

Bàn tay can thiệp quá sâu — “đòn tự hủy” của phe cầm quyền

Một thực tế khác được giới phân tích chỉ ra: việc tổng thống can dự quá sâu vào quy trình sơ bộ của đảng đã tạo ra một thế hệ ứng viên “yếu chưa từng thấy”, theo cách nói của Zitner.

Tại Nam Carolina, cử tri đã loại bỏ Darline Graham — ứng viên Thượng viện do đích thân ông Trump hậu thuẫn — để lần đầu tiên sau 28 năm gửi một đại diện Dân chủ lên Thượng viện. Ở Texas, nỗ lực đưa Ken Paxton, tổng chưởng lý từng bị luận tội và vướng nhiều cáo buộc tham nhũng, vào cuộc đua Thượng viện, đã phản tác dụng: cử tri dồn phiếu cho James Talarico, mang về cho đảng Dân chủ chiếc ghế Thượng viện đầu tiên đại diện bang này sau hơn ba thập kỷ.

Kentucky chứng kiến phe Dân chủ chiếm một đơn vị Hạ viện mà năm 2024 còn ủng hộ ông Trump với cách biệt lên tới 15 điểm phần trăm. Ngay tại Florida — nơi phe Cộng hòa đã chủ động vẽ lại bản đồ bầu cử theo hướng tối ưu cho mình — đảng Dân chủ vẫn bảo toàn được ít nhất 3 ghế Hạ viện.

Tom Rath, cựu ủy viên Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa tại bang New Hampshire, gọi kết quả này là “một cuộc tàn sát thực sự.”

Jason Villalba, cựu hạ nghị sĩ Cộng hòa tại Texas, thì thốt lên: “Cần một từ ‘địa chấn’ thực sự dành cho điều vừa xảy ra — và thậm chí từ đó vẫn chưa đủ tầm.” Theo ông, “MAGA, Tổng thống Trump và toàn bộ chủ nghĩa Trump đã bị chính cử tri khước từ.”

MAGA — “thanh bảo kiếm” bắt đầu cùn

Quen với việc tự định lại luật chơi và phá vỡ mọi rào cản về giới hạn quyền hành pháp, ông Trump giờ đây đối mặt một thực tại hoàn toàn khác: cả Thượng viện lẫn Hạ viện nằm trong tay phe Dân chủ — những người đã tuyên bố sẽ đảo ngược phần lớn chương trình nghị sự của ông.

Zitner dự đoán phe đa số mới sẽ xoa dịu cơn giận dữ của cử tri bằng hàng loạt động tác: mở điều tra về các nguồn lợi tài chính của tổng thống, khôi phục những chương trình bảo hiểm y tế mà phe Cộng hòa từng cắt bỏ, đồng thời siết chặt giám sát đối với các chiến dịch trục xuất quy mô lớn.

Giữa bối cảnh đó, vũ khí chính trị mạnh nhất của ông Trump — phong trào MAGA, từng gắn bó với ông bằng lòng trung thành gần như tôn giáo — lần đầu tiên lộ rõ những vết nứt.

Lực lượng nòng cốt ấy từng đưa đảng Cộng hòa lên “đỉnh cao quyền lực” tuyệt đối, nắm cả Nhà Trắng lẫn lưỡng viện, mở đường cho ông Trump giải thể hàng loạt cơ quan liên bang và tung ra những quyết sách sâu rộng về thương mại lẫn đối ngoại. Nhưng kết quả ngày 3/11 cho thấy: ngay cả những cử tri Cộng hòa trung thành nhất cũng không còn sẵn sàng đi theo các chính sách ấy.

Cuộc khảo sát trên 75.000 người đi bầu giữa kỳ do viện thăm dò SSRS thực hiện cho thấy hơn 1/4 số người ủng hộ phe Cộng hòa thừa nhận các mức thuế quan ông Trump áp đặt đã bóp nghẹt nền kinh tế; khoảng 1/4 nhận định tổng thể chính sách của ông khiến đời sống kinh tế trở nên tồi tệ hơn.

Tại các cuộc đua Thượng viện ở Ohio, Texas, Kansas và nhiều bang chiến trường khác, ứng viên Cộng hòa phải chật vật đi “gom” lại từng phiếu từ chính cử tri nhà, trong khi phe Dân chủ nhận được sự đoàn kết gần như tuyệt đối từ nội bộ.

“Cái giá phải trả khi điều hành đất nước bằng cảm tính — hậu quả tất yếu của việc không bao giờ chịu lùi lại để nhìn nhận tình hình một cách tỉnh táo”, Steve Israel, cựu hạ nghị sĩ Dân chủ bang New York, bình luận.

Greg Strimple, chuyên gia thăm dò dư luận của đảng Cộng hòa tại bang Idaho, gọi đây là “bằng chứng về một cú quay lưng toàn diện — đòn chí mạng nhắm vào cả ông Trump lẫn đảng của ông.”

“Nước cờ mạo hiểm” mang tên MAGA: lợi bất cập hại

Theo Zitner, điều phơi bày sau cuộc bỏ phiếu là cái giá quá đắt của một chiến lược cầm quyền đặt cược quá nặng vào việc lấy lòng lực lượng MAGA cực đoan: từ chiến dịch siết nhập cư, cuộc tấn công vào chính sách đa dạng hóa tại các trường đại học và doanh nghiệp, cho tới phong cách đăng mạng xã hội “mang đậm tính kích động.”

“Chiến lược ấy đẩy phần lớn cử tri còn lại ra xa, khiến tổng thống gần như đơn độc và yếu thế ngay khi sợi dây gắn kết với chính cử tri Cộng hòa bắt đầu tuột dốc”, Zitner phân tích.

Strimple chỉ ra thêm: “Nhóm cử tri Cộng hòa ôn hòa cùng các cử tri độc lập vốn nghiêng về phe Cộng hòa đã đồng loạt rời bỏ liên minh. Ông Trump đã đi quá xa với các chương trình nghị sự của mình.”

Đảng Cộng hòa co cụm: “ở đây không đón tiếp các người”

Theo Tom Rath, ông Trump đã tái định hình đảng Cộng hòa, nhưng quá trình ấy đồng thời thu nhỏ quy mô của chính đảng này — bằng cách loại bỏ bất kỳ ai bị coi là thiếu trung thành. Những người này thường xuyên bị tổng thống gắn nhãn “RINO” (Cộng hòa trên danh nghĩa) và công khai chỉ trích.

“Đảng mang bản sắc bảo thủ vẫn cần phe trung dung đồng hành. Khi bị xua đuổi suốt nhiều năm bằng thông điệp ‘ở đây không chào đón các người’, sớm muộn họ cũng tự hiểu ra — và toàn bộ đảng Cộng hòa giờ phải trả giá”, Rath nói.

Số liệu từ khảo sát Voter Poll minh chứng rõ ràng: tại Texas, ứng viên Talarico quy tụ trọn vẹn 99% cử tri Dân chủ đi bầu, trong khi Paxton chỉ gom được 88% phiếu từ chính cử tri Cộng hòa. Khối cử tri độc lập dồn về phía Dân chủ với khoảng cách áp đảo gần 30 điểm phần trăm.

Kịch bản tương tự lặp lại ở Ohio: Sherrod Brown nhận 97% ủng hộ từ nội bộ Dân chủ, đối thủ John Husted chỉ kéo được 90% từ phía Cộng hòa, và cử tri độc lập nghiêng hẳn về ứng viên Dân chủ với cách biệt 25 điểm.

Bản đồ quyền lực bị xáo trộn — triển vọng 2028 mở ra cho phe Dân chủ

Cục diện giữa kỳ không chỉ tái cấu trúc thế cân bằng trong quốc hội mà còn mở ra cánh cửa cho phe Dân chủ trong cuộc đua tổng thống năm 2028, với cơ hội đòi lại các bang chiến trường từng ngả sang ông Trump như Ohio, Iowa và Bắc Carolina — những nơi từng bầu cho Barack Obama năm 2008.

“Tôi thực sự sững sờ”, Villalba thốt lên. “Tôi không ngờ con sóng dịch chuyển này lại càn quét dữ dội đến vậy.”

(Theo WSJ, AFP, Reuters)