55 ngày cuối của thế đa số: nước rút của phe Cộng hòa ở Đồi Capitol

Sapo: Thất bại trong bầu cử giữa nhiệm kỳ không tước ngay quyền kiểm soát Quốc hội của đảng Cộng hòa. Từ ngày 9/11, các nghị sĩ này trở lại Washington với khoảng 55 ngày còn lại trong tay — quãng thời gian vừa đủ để kịp thông qua vài dự luật, đưa thêm thẩm phán vào ghế, hoặc cũng vừa đủ để cho thấy một đảng vừa thua bầu cử khó giữ được tiếng nói chung đến mức nào.

Đồng hồ bắt đầu chạy

Sau khi để đảng Dân chủ giành thắng lợi nặng nề trong cuộc bỏ phiếu ngày 3/11, các nghị sĩ Cộng hòa quay lại Đồi Capitol vào ngày 9/11 để quyết định sẽ làm gì trong phiên họp cuối cùng của khóa Quốc hội hiện tại. Đây là giai đoạn “vịt què” quen thuộc trong chính trị Mỹ: đảng sắp mất ghế vẫn còn nguyên đa số ở cả Hạ viện lẫn Thượng viện, nhưng mọi quyết định đều phải đặt lên bàn cân với một thực tế — sau tháng 1/2027, họ chỉ còn là phe thiểu số.

Chính vì vậy, chương trình nghị sự của 55 ngày tới chia thành hai đường. Một là tranh thủ những bước đi đơn phương mà chỉ đa số hiện tại mới làm được. Hai là chốt nốt những thỏa thuận lưỡng đảng đã đàm phán dở dang, đặc biệt ở lĩnh vực cấp phép cho các dự án năng lượng quy mô lớn. Nếu bầu không khí ở Capitol xấu đi, kịch bản còn lại khá nhạt: thông qua vài dự luật buộc phải thông qua để tránh gián đoạn, phê chuẩn một loạt thẩm phán rồi giải tán sớm để kịp nghỉ Giáng sinh.

Phép thử mang tên Hegseth

Vấn đề khó lường nhất lại đến từ chính nội bộ đảng Cộng hòa. Dưới sức ép của Hạ nghị sĩ Thomas Massie — người sắp rời Quốc hội — Hạ viện có thể mở thủ tục luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth. Các cáo buộc xoay quanh việc ông triển khai chiến dịch quân sự khi chưa được Quốc hội cho phép, cùng việc không tuân thủ những quy định nhằm hạn chế thương vong dân sự.

Nếu Hạ viện thông qua, hồ sơ sẽ chuyển lên Thượng viện — nơi cần 2/3 số phiếu mới đủ để bãi nhiệm. Nhưng ngay cả khi không đi đến kết cục đó, một phiên luận tội cũng đủ chiếm trọn lịch nghị sự. Bối cảnh càng phức tạp khi một số quan chức cấp cao Nhà Trắng đã đổ lỗi cho ông Hegseth về cuộc chiến tại Iran đang mất lòng dân và khuyên Tổng thống Donald Trump thay người. Ông Trump vẫn công khai giữ thiện cảm với bộ trưởng của mình, còn Lầu Năm Góc khẳng định ông Hegseth không có ý định từ chức. Một điểm ít được chú ý: nếu chiếc ghế này bất ngờ trống, đảng Cộng hòa sẽ có lợi thế phê chuẩn người kế nhiệm ngay trong năm nay, khi còn đa số.

Ai sẽ dẫn dắt phe thiểu số?

Ngày 10/11, hai đảng bỏ phiếu chọn lãnh đạo tại Quốc hội. Ở Hạ viện, cuộc đua được chú ý nhất là màn so găng giữa Lãnh đạo phe đa số Steve Scalise và Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Jim Jordan — người được cánh hữu trong đảng ủng hộ. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson không tham gia, đồng nghĩa vị trí lãnh đạo phe thiểu số sẽ do một gương mặt mới đảm nhận.

Tại Thượng viện, ông John Thune được dự báo tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo dù đảng vừa mất đa số; Thượng nghị sĩ Ron Johnson từng vận động hoãn bỏ phiếu nhưng không thành. Phía Dân chủ sẽ chọn lãnh đạo muộn hơn, vào đầu tháng 12. Một số thượng nghị sĩ mới đắc cử tuyên bố không bỏ phiếu cho Chuck Schumer, song ông vẫn được đánh giá là người nắm chắc chiến thắng nhờ kết quả bầu cử ấn tượng của đảng; Brian Schatz dự kiến giữ vị trí số hai. Ở Hạ viện, Hakeem Jeffries được chờ đợi sẽ trở thành Chủ tịch Hạ viện khi khóa mới khai mạc.

Hạn chót 11/12 và bóng ma đóng cửa chính phủ

Ưu tiên cấp bách nhất vẫn là tiền. Nguồn ngân sách cho các cơ quan liên bang hết hiệu lực ngày 11/12; không có luật cấp ngân sách, chính phủ phải đóng cửa. Phương án được bàn nhiều nhất là một nghị quyết gia hạn ngắn, giữ bộ máy hoạt động đến đầu năm 2027, nhường phần còn lại của năm tài khóa — kết thúc ngày 30/9/2027 — cho Quốc hội mới và Tổng thống Trump đàm phán.

Đổi lại, đảng Dân chủ có thể đòi giá. Hai điều kiện được nhắc tới là cơ chế buộc chấm dứt chiến sự tại Iran và siết chặt hơn quyền của chính quyền trong việc điều chuyển hoặc hủy các khoản chi đã được Quốc hội phê chuẩn. Với một đảng sắp nắm quyền kiểm soát, việc “để yên” cho đối thủ hoàn tất chương trình nghị sự là điều khó xảy ra về mặt chính trị.

Danh sách dự luật: chỗ sáng, chỗ tối

Dự luật cấp phép được xem là ứng viên sáng giá nhất. Nó rút ngắn thời gian đánh giá tác động môi trường, đẩy nhanh các dự án hạ tầng năng lượng và nhận được sự ủng hộ của một bộ phận nghị sĩ Dân chủ, tạo cơ hội thực sự để thông qua trong phiên họp cuối.

Các hồ sơ khác khó hơn nhiều: thể thao đại học, tiền điện tử, hỗ trợ nông nghiệp. Về thuế, danh sách đang được xem xét gồm gia hạn tín dụng thuế cho sản xuất chất bán dẫn, một loạt cải tiến thủ tục quản lý thuế, quy định với người hành nghề khai thuế, đảo ngược giới hạn khấu trừ chặt hơn với thua lỗ cờ bạc và tín dụng thuế mới cho sản xuất phim.

Ghế thẩm phán: di sản bền nhất

Nếu có một mục tiêu mà đảng Cộng hòa gần như chắc chắn theo đuổi đến cùng, đó là thẩm phán. Thượng viện sẽ dồn thời gian phê chuẩn càng nhiều ứng viên do ông Trump đề cử càng tốt, cả ở tòa án lẫn các vị trí trong nhánh hành pháp. Hiện có 4 ghế khuyết ở các tòa phúc thẩm liên bang và khoảng 12 ghế ở tòa án cấp quận đang chờ.

Khả năng Tòa án Tối cao có ghế trống trong ngắn hạn được đánh giá là thấp: hai thẩm phán bảo thủ lớn tuổi nhất — Clarence Thomas, 78 tuổi, và Samuel Alito, 76 tuổi — đều nói không có kế hoạch nghỉ hưu. Nhưng ngay cả khi chỉ là các tòa cấp dưới, bổ nhiệm trọn đời vẫn là thứ di sản tồn tại lâu hơn mọi nhiệm kỳ tổng thống.

Điều gì quyết định 55 ngày?

Có ba biến số. Thứ nhất là kỷ luật của một đảng vừa thua: càng gần ngày bàn giao, mỗi nghị sĩ càng ít lý do bỏ phiếu theo đảng. Thứ hai là động cơ của Dân chủ — họ không cần phá mọi thứ, chỉ cần chọn đúng chỗ để gây sức ép. Thứ ba là mức độ chú ý của Tổng thống Trump, người vẫn là trung tâm của mọi tính toán trong đảng.

Kết cục khả dĩ nhất không phải một phiên họp bùng nổ, mà là một phiên họp vừa phải: vài dự luật lưỡng đảng, một gói gia hạn ngân sách, một loạt thẩm phán được phê chuẩn, và không ít việc bị bỏ lại cho khóa sau. Nhưng trong chính trị Mỹ, 55 ngày cuối của thế đa số chưa bao giờ là khoảng thời gian vô nghĩa — đó là lúc một đảng chọn xem mình muốn được nhớ đến vì điều gì.

55 ngày, vài con số

• 3/11: bầu cử giữa nhiệm kỳ, Cộng hòa thua nặng
• 9/11: nghị sĩ trở lại Capitol, bắt đầu phiên họp cuối
• 10/11: bỏ phiếu chọn lãnh đạo tại Hạ viện và Thượng viện
• 11/12: hết hạn ngân sách hiện hành
• Đầu 1/2027: Quốc hội mới khai mạc, Cộng hòa thành thiểu số
• 2/3: ngưỡng phiếu cần có để Thượng viện bãi nhiệm một quan chức bị luận tội
• 4 + 12: số ghế khuyết ở tòa phúc thẩm và tòa cấp quận

Thông tin xuất bản

Tiêu đề (đề xuất): 55 ngày cuối của thế đa số: nước rút của phe Cộng hòa ở Đồi Capitol

Tiêu đề thay thế:

• Nước rút 55 ngày: phe Cộng hòa chọn việc gì để lại trước khi mất Quốc hội
• Sau thất bại bầu cử, Cộng hòa có 55 ngày để “chốt” di sản

Chuyên mục: Thế giới → Chính trị (Bầu cử Mỹ / Quốc hội Mỹ)

Thẻ (tags): US midterms 2026, Republican Party, lame-duck session, US Congress, Capitol Hill, Pete Hegseth, impeachment, government shutdown, federal budget, judicial nominations, Donald Trump, Iran war, House leadership

Dung lượng: khoảng 1.050 từ (tương đương bài gốc, không tính phần số liệu và thông tin xuất bản). Cấu trúc: sapo → 7 tiểu mục → hộp số liệu, phù hợp định dạng bài phân tích của VnExpress.

Về độ nguyên bản: bài được viết lại từ đầu theo trình tự và cách diễn đạt riêng, chỉ giữ lại các dữ kiện (mốc thời gian, con số, phát ngôn được tường thuật) — không sao chép câu nào của VnExpress, WSJ hay TTXVN. Nếu bạn cần, tôi có thể xuất bản này ra file Word (.docx) để tiện biên tập.